Sơ đồ công nghệ và hoạt động của nhà máy lọc điển hình

5
PHẦN II - TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC 28
3.1. THUYẾT TRÌNH BÀI GIẢNG 28
3.2.THẢO LUẬN NHÓM 46
3.3. TỰ NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU 47
3.4. THAM QUAN THỰC TẬP 47
PHẦN III. CÁCH THỨC KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ 48
NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP 48
49
50
PHẦN I - CÔNG VIỆC CHUẨN BỊ 50
PHẦN II - TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC 50
4.1. THUYẾT TRÌNH BÀI GIẢNG 50
4.2. THẢO LUẬN NHÓM 59
4.3. TỰ NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU 60
4.4. THAM QUAN THỰC TẬP 61
PHẦN III CÁCH THỨC KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ 61
NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP 61
CÁC BÀI KIÊM TRA ĐÁNH GIÁ MẪU 61
64
PHẦN I - CÔNG VIỆC CHUẨN BỊ 64
PHẦN II - TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC 64
5.1. THUYẾT TRÌNH BÀI GIẢNG 64
5.2. THẢO LUẬN NHÓM 70
5.3. TỰ NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU 70
5.4. THAM QUAN THỰC TẬP 71
PHẦN III CÁCH THỨC KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ 72
NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP 72
CÁC BÀI KIÊM TRA ĐÁNH GIÁ MẪU 72
CÁC BÀI TẬP MỞ RỘNG, NÂNG CAO VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 73
ĐÁP ÁN CÁC CÂU HỎI VÀ BÀI KIỂM TRA 75
I. ĐÁP ÁN CÁC CÂU HỎI, BÀI TẬP NÂNG CAO VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 75
II. ĐÁP ÁN CÁC BÀI KIÊM TRA ĐÁNH GIÁ 78
KẾ HOẠCH VÀ CÁCH THỨC ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔ ĐUN 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO 92

6
GIỚI THIỆU VỀ MÔ ĐUN

Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun
Học viên của các trƣờng cao đẳng kỹ thuật cũng nhƣ sinh viên tại các
trƣờng đại học liên quan đến lĩnh vực chế biến dầu khí thƣờng đƣợc đào tạo kỹ
về các công nghệ điển hình và sự hoạt động của từng phân xƣởng này một
cách đơn lẻ. Sự hoạt động của các phân xƣởng công nghệ trong mối quan
chung với các phân xƣởng công nghệ khác cũng nhƣ trong mối quan hệ với
các phân xƣởng năng lƣợng, phụ trợ, công trình ngoại vi, công trình chung,
chƣa đƣợc đề cập nhiều trong chƣơng trình dạy và học. Do vậy học viên sau
khi ra trƣờng khi tham gia phát triển các dự án chế biến dầu khí hoặc làm việc
trong cơ sở công nghiệp chế biến dầu khí thƣờng bỡ ngỡ và mất nhiều thời
gian tìm hiểu tiếp cận thực tế.
Mô đun này nhằm gắn kết sự hiểu biết của học viên thu nhận đƣợc từ các
môn học công nghệ phân xƣởng đơn lẻ đặt chúng trong mối quan hệ tổng thể
của Nhà máy trong thực tế.
Mục tiêu của mô đun
Mô đun nhằm đào tạo cho học viên có đủ kiến thức, kỹ năng về thiết bị cơ
bản đƣợc sử dụng trong công nghiệp chế biến dầu khí nhằm hình thành kỹ
năng vận hành thiết bị cho học viên. Học xong mô đun này học viên phải có đủ
năng lực:
- Mô tả đƣợc một số sơ đồ công nghệ điển hình nhà máy lọc dầu hiện
đại.
- Mô tả đƣợc tổng thể quá trình hoạt động của nhà máy để hỗ trợ cho
việc vận hành các phân xƣởng riêng biệt sau này cũng nhƣ công tác
phối hợp vận hành giữa các phân xƣởng có liên quan.
- Mô tả đƣợc vai trò và hoạt động của các hệ thống năng lƣợng, phụ trợ,
công trình ngoại vi của nhà máy.
- Mô tả đƣợc mối quan hệ giữa các phân xƣởng công nghệ trong sơ đồ
công nghệ với nhau và với phân xƣởng, hệ thống năng lƣợng, phụ trợ,
ngoại vi, của nhà máy.
Mục tiêu thực hiện của mô đun
Học xong mô đun này học viên phải có đủ năng lực:
- Mô tả đƣợc sơ đồ khối cấu hình công nghệ điển hình của một nhà máy
lọc dầu, mối quan hệ giữa các phân xƣởng.

7
- Mô tả đƣợc sơ đồ và quá trình hoạt động của hệ thống năng lƣợng, phụ
trợ: Hệ thống phát điện, hệ thống sản xuất và phân phối hơi, khí nén
điều khiển, hệ thống khí nhiên liệu, hệ thống dầu nhiên liệu, hệ thống
nƣớc (nƣớc làm mát, ).
- Mô tả đƣợc sơ đồ và quá trình hoạt động của hệ thống công trình ngoại
vi: Hệ thống nhập dầu thô, hệ thống bể chứa dầu thô, bể chứa sản
phẩm, các bể chứa trung gian, hệ thống xuất sản phẩm và hệ thống thu
gom xử lý nƣớc thải.
- Trình bày đƣợc nguyên lý hoạt động của các sơ đồ nhà máy tƣơng tự.
- Trình bày đƣợc nguyên lý điều khiển nhà máy, các hệ thống điều khiển
và đảm bảo an toàn chính trong nhà máy.
Nội dung chính/các bài của mô đun
Bài 1: Một số sơ đồ công nghệ điển hình nhà máy lọc dầu.
Bài 2: Hệ thống nhập dầu thô và bể chứa dầu thô.
Bài 3: Sơ đồ và quá trình hoạt động của hệ thống năng lƣợng, phụ trợ.
Bài 4: Sơ đồ và hoạt động hệ thống công tình ngoại vi.
Bài 5: Điều khiển hoạt động của nhà máy.

Các hình thức dạy - học chính trong mô đun

Hoạt động 1: Giáo viên thuyết trình trên lớp về các vấn đề nhập dầu thô,
hệ thống tàng trữ nguyên liệu và sản phẩm, hệ thống năng lƣợng, phụ trợ, công
trình ngoại vi và hệ thống điều khiển tự động nhà máy.
Hoạt động 2: Thảo luận nhóm về các vấn đề liên quan đến hệ thống nhập
dầu thô, vận chuyển dầu tho có nhiệt độ đông đặc cao,
Hoạt động 3: Tự nghiên cứu tài liệu theo các chuyên đề gợi ý của giáo viên
hoặc các chuyên đề tự xây dựng;
Hoạt động 4: Tham quan thực tập tại các cơ sở sản xuất nhƣ nhà máy lọc
hoá dầu và các cơ sở sản xuất có hệ thống tƣơng tự các hệ thống trong nhà
máy lọc, hoá dầu.


8
LIỆT KÊ CÁC NGUỒN LỰC CẦN THIẾT CHO MÔ ĐUN

- Phải có hệ thống các phòng thí nghiệm đƣợc trang bị đầy đủ đáp ứng
yêu cầu thực hành của học sinh nhƣ các mô hình của cá hệ thống
năng lƣợng , phụ trợ, hệ thống điều khiển,
- Để hỗ trợ cho kỹ năng vận hành và hiểu rõ quá trình hoạt động của
nhà máy lọc hóa dầu, cần phải có các tài liệu thực tế về thiết kế, mô
hình một số nhà máy lọc hóa dầu đã triển khai trong thực tế.

9
GỢI Ý TỔ CHỨC THỰC HIỆN BÀI DẠY

BÀI 1. T S SƠ Đ CÔNG NGH ĐI N HÌNH NHÀ MÁY L C DẦU
Mã bài: HD M1

PHẦN I - CÔNG VIỆC CHUẨN BỊ
Để quá trình dạy và học thu đƣợc hiệu quả tốt thì cần phải có một số yêu
cầu về phƣơng tiện, trang thiết bị dạy và học tối thiểu và sự chuẩn bị thích hợp
của giáo viên. Các yêu cầu về trang thiết bị dạy học và công tác chuẩn bị của
giáo viên bao gồm nhƣng không giới hạn các nội dung chính sau:
- Giáo viên p bằng hình ảnh nhƣ ảnh
chụp toàn cảnh chung nhà máy, các hệ thống máy móc, thiết bị sử dụng
trong thực tế,
- Phòng học phải đƣợc trang bị các thiết bị phục vụ cho giảng dạy nhƣ
máy chiếu, bảng viết.
- Phòng thí nghiệm phải có đủ mô hình thí nghiệm nhƣ trong bài học: pha
trộn sản phẩm, hệ thống cấp điện, hơi, nƣớc, khí nén,
- Các tài liệu phục vụ cho bài giảng nhƣ: các bản vẽ các phân xƣởng,
hình ảnh các phân xƣởng và các tài liệu giáo viên muốn mở rộng.
- Về phía học viên, để tham gia các buổi thảo luận nhóm phải chuẩn bị
trƣớc các tài liệu liên quan đến vấn đề cần thảo luận với các thành viên
trong nhóm hay các vấn đề cần có sự giúp đỡ của giáo viên.
- Để công tác tham quan cơ sở sản xuất thu đƣợc kết quả tốt, giáo viên
phải liên hệ trƣớc với cơ sở để đƣợc cấp các thông tin chính về các cơ
sở sản xuất này nhƣ: Sơ đồ công nghệ, các bản vẽ về cấu tạo các thiết
bị chính, và đặc biệt là các yêu cầu về an toàn lao động.
PHẦN II - TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1.1. THUYẾT TRÌNH BÀI GIẢNG
1.1.1. Các vấn đề chung
Nhập nguyên liệu, chế biến và pha trộn, tàng trữ, xuất sản phẩm là ba quá
trình cơ bản khép kín một chu trình hoạt động của nhà máy lọc dầu. Các kiến
thức học viên đƣợc trang bị trong các mô đun/môn học khác giúp học viên hiểu
rõ đƣợc nguyên lý hoạt động, cấu tạo thiết bị tƣơng đối chi tiết của từng quá
trình, phân xƣỏng công nghệ, hệ thống năng lƣợng, phụ trợ, nhƣng chƣa đặt
chúng trong mối quan hệ với nhau. Thiếu kiến thức tổng quát về sự hoạt động

10
chung của hệ thống là một yếu tố gây khó khăn cho học viên hình thành kỹ
năng vận hành nhà máy từ các phòng điều khiển trung tâm cũng nhƣ giải quyết
các công việc liên quan đến xây dựng dự án. Bài học này nhằm cung cấp cho
học viên kiến thức tổng quát về quá trình hoạt động tổng thể của nhà máy lọc
dầu, mối quan hệ hữu cơ giữa các bộ phận của nhà máy, thông qua đó giúp
học viên hình thành kỹ năng vận hành máy móc thiết bị và kiến thức tổng quát
để tham gia các dự án lọc hoá dầu.
1.1.2. Những vấn đề lƣu ý về nội dung trong hoạt động giảng dạy
1.1.2.1. Khái quát chung hoạt động của nhà máy
a. Nhập và tàng trữ dầu thô
Nhập và tàng trữ dầu thô là công việc khới đầu của quá trình hoạt động
nhà máy lọc dầu. Đây là công việc không quá phức tạp, song lại ảnh hƣởng lớn
hoạt động của nhà máy nếu quá trình hoạt động không của hệ thống này không
tốt. Trong mục này, mục đích chỉ cung cấp cho học viên những kiến thức rất
chung về vấn đề nhập nguyên liệu mà không đi sâu vào cấu tạo, nguyên lý hoạt
động của hệ thống nhập và tàng trữ nguyên liệu. Giáo viên cần giới thiệu sơ
lƣợc các cách thức nhập nguyên liệu, các hoạt động chính trong nhập nguyên
liệu, các điểm quan trọng cần lƣu ý trong nhập nguyên liệu nhƣ: nhập dầu thô
có nhiệt độ đông đặc cao, vấn đề lựa chọn địa điểm nhà máy lọc dầu, khu bể
chứa để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của nhà máy. Gợi mở các vấn đề
sẽ đƣợc đề cập chi tiết hơn trong các bài học tiếp theo của giáo trình nhƣ
phƣơng thức chống đông đặc dầu thô, nguyên lý hoạt động của hệ thống nhập
dầu qua cảng nhập dầu một điểm neo (SPM).
b. Quá trình chế biến
Mục đích của phần này là trang bị cho học viên những kiến thức chung để
hình dung đƣợc các đƣờng dòng công nghệ trong nhà máy lọc dầu bắt đầu từ
dầu thô tới các sản phầm cuối cùng. Các phƣơng thức chế biến, các phân
xƣởng chế biến chính trong nhà máy. Một điểm cần lƣu ý là việc mô tả các
đƣờng dòng công nghệ, các phƣơng thức chế biến các phân đoạn, các phân
xƣởng công nghệ chính là đƣợc dựa trên sơ đồ công nghệ phố biến nhất hiện
nay. Giáo viên có thể mở rộng thêm cho học viên các hƣớng chế biến khác cho
từng phân đoạn để bổ sung kiến thức cho học viên. Tuy nhiên, không đi quá xa
mục tiêu đặt ra ở phần này là giúp cho học viên có tầm nhìn khái quát về hoạt
động chế biến trong nhà máy, mối liên hệ giữa các phân xƣởng công nghệ. Các
kiến thức chuyên sâu của từng quá trình đã đƣợc giới thiệu trong các giáo trình

11
của mô đun/môn học khác của chƣơng trình đào tạo mà không cần phải giới
thiệu lại trong bài học này.
c. Pha trộn, tàng trữ và xuất sản phẩm
Pha trộn, tàng trữ và xuất sản phẩm là khâu cuối cùng trong chu trình hoạt
động của nhà máy lọc dầu, mặc dù đây là khâu không trực tiếp tạo ra sự gia
tăng giá trị của sản phẩm, nhƣng lại có ảnh hƣởng lớn đến chất lƣợng sản
phẩm (quá trình pha trộn) và hoạt động chung của nhà máy. Cũng nhƣ các
phần trên, mục đích của phần này cũng nhằm giúp cho học viên có cách nhìn
tổng quát về hoạt động pha trộn, tàng trữ và xuất sản phẩm mà không quá đi
vào chi tiết của từng hoạt động cụ thể.
Về quá trình pha trộn, giáo viên cần nêu nguyên tắc cơ bản pha trộn
trong nhà máy lọc dầu, các phƣơng thức pha trộn chính đƣợc sử dụng hiện nay
trên thế giới. Các sản phẩm pha trộn chính của nhà máy lọc dầu nhƣ xăng,
diesel, dầu FO cần giới thiệu chi tiết hơn về thành phần các cấu tử pha trộn
chính. Trong pha trộn sản phẩm, cần lƣu ý vấn đề kiểm soát chất lƣợng sản
phẩm, cách thức điều khiển quá trình, phƣơng thức xử lý các sản phẩm không
đạt chất lƣợng sản phẩm. Giáo viên cần phát triển kiến thức nâng cao về lý do
chỉ một số chỉ tiêu chất lƣợng đƣợc kiểm soát trực tuyến (online) trong khi chất
lƣợng sản phẩm đƣợc quy định bảo rất nhiều các chỉ tiêu khác nhau nhƣng xác
suất sản phẩm đạt yêu cầu vẫn đạt ở mức cần thiết.
Quá trình tàng trữ và xuất sản phẩm: Trong phần này, giáo viên cần giới
thiệu cho học viên mục đích của kho tàng trữ sản phẩm, nguyên tắc xác định
tổng thể tích bể chứa từng loại sản phẩm của nhà máy dựa trên tải trọng của
phƣơng tiện vận chuyển và chiến lƣợc dự phòng.
1.1.2.2. Các sơ đồ công nghệ điển hình của nhà máy lọc dầu
Cấu hình công nghệ của nhà máy lọc dầu có nghĩa quan trọng trong việc
đảm bảo tính linh động, khả năng cạnh tranh và chất lƣợng của sản phẩm.
Trong mục này, giáo viên cần phải giới thiệu cho học viên cơ sở xác định cấu
hình công nghệ của nhà máy lọc dầu nhƣ chủng loại, chất lƣợng sản phẩm,
nguyên liệu sử dụng và yêu cầu về tiêu chuẩn môi trƣờng. Các kiến thức này
không chỉ đóng vai trò cho việc hình thành kỹ năng vận hành nhà máy mà là
kiến thức liên thông để đào tạo ở bậc học cao hơn (học viên sẽ thực hiện
những công việc ở mức cao hơn nhƣ tham gia vào công việc thiết kế dự án
trong chƣơng trình đào tạo liên thông lên trình độ cao hơn, ).
Nắm vững đƣợc sơ đồ công nghệ cơ bản của nhà máy nâng cao đƣợc
kiến thức chung của học viên về vai trò, mối liên hệ giữa các phân xƣởng công

12
nghệ, một kiến thức quan trọng cho việc vận hành sau này. Tuy nhiên, trong
thực tế, tuỳ thuộc vào nguyên liệu và sản phẩm yêu cầu mà có những sơ đồ
công nghệ khác nhau. Các sơ đồ công nghệ điển hình có thể đƣợc phân chia
một cách tƣơng đối theo cách thức để chế biến các loại dầu thô tƣơng ứng là
dầu nặng, dầu nhẹ và dầu trung bình. Cần lƣu ý, các sơ đồ và sự phân chia này
cũng chỉ mang tính chất tƣơng đối, vì ngoài căn cứ vào tỷ trọng dầu thô, thành
phần hoá học của dầu thô cũng ảnh hƣởng nhiều đến sơ đồ công nghệ. Với
mục đích giới thiệu một cách khái quát kiến thức về xác định cấu hình công
nghệ, trong khuôn khổ chƣơng trình chỉ giới thiệu các sơ đồ công nghệ điển
hình chế biển các dầu thô có tỷ trọng khác nhau. Giáo viên có thể mở rộng cho
học viên một số yếu tố khác ảnh hƣởng đến việc quyết định cấu hình công
nghệ của nhà máy nhƣ thành phần hoá học của dầu,
Một số kiến thức khác cần phải đƣợc đề cập, giới thiệu cho học viên nhƣ
sơ bộ cách phân loại dầu thô theo tỷ trọng, sự cần thiết phải xây dựng các các
sơ đồ công nghệ tƣơng ứng với tính chất dầu thô để đảm bảo hiệu quả cao,
tính linh động của nhà máy trong quá trình chế biến.
a. Sơ đồ chế biến dầu nhẹ
Các nhà máy chế biến dầu nhẹ trong những năm trƣớc đây mang lại hiệu
quả kinh tế cao do tỷ lệ các phân đoạn có giá trị kinh tế cao trong dầu thô lớn
(naphtha, diesel) lớn có thể thu trực tiếp từ chƣng cất mà không cần đầu tƣ các
phân xƣởng chế biến sâu, hoặc do công suất của các phân xƣởng chế biến sâu
thấp hơn (nhƣ cracking, chƣng chân không, ) nhờ vậy mà đầu tƣ cho nhà máy
giảm nhƣng hiệu quả kinh tế thu đƣợc cao hơn. Sơ đồ công nghệ điển hình áp
dụng chế biến dầu nhẹ trong nhà máy lọc dầu nhƣ hình H-2 trong giáo trình.
Điểm lƣu ý là theo sơ đồ công nghệ này, nhiều phân xƣởng chế biến sâu phân
đoạn nặng nhƣ chƣng cất chân không, xử lý cặn đƣợc loại bỏ, chỉ một phân
xƣởng cracking cặn chƣng cất đƣợc sử dụng.
Giáo viên cần giới thiệu vai trò của từng phân xƣởng trong sơ đồ công
nghệ này, đồng thời giới thiệu phạm vị áp dụng của sơ đồ công nghệ này nhƣ
hàm lƣợng lƣu huỳnh phải tƣơng đối thấp. Trong trƣờng hợp hàm lƣợng lƣu
huỳnh vá các tạp chất cao thì cần phải lắp đặt thêm các phân xƣởng xử lý tạp
chất làm nguyên liệu cho quá trình cracking. Sơ đồ công nghệ đƣa ra trong giáo
trình chỉ là sơ đồ công nghệ rất điển hình để chế biến dầu nhẹ, giáo viên có thể
giới thiệu thêm các mô hình khác để giúp cho học viên nâng cao kiến thức.
b. Sơ đồ chế biến dầu nặng

13
Trong những năm gần đây, giá dầu thô tăng mạnh, kèm theo chênh lệch
giá giữa dầu thô nặng và nhẹ tƣơng đối lớn. Chênh lệch giá giữa dầu thô nhẹ
và dầu thô nặng dẫn đến lợi nhuận thu đƣợc từ các nhà máy chế biến dầu nặng
thƣờng cao hơn so với chế biến dầu nhẹ, mặc dù đầu tƣ ban đầu cho sơ đồ
chế biến dầu nặng là cao hơn. Mặt khác, các số liệu về sản lƣợng và trữ lƣợng
dầu thô cho thấy, tỷ lệ dầu thô nhẹ ngày càng sụt giảm. Suất phát từ lợi nhuận
đem lại và khả năng cung cấp nguồn nguyên liệu ổn định, hiện nay, trên thế giới
xu thế chế biến dầu nặng đang chiếm ƣu thế. Các nhà máy xây dựng trƣớc đây
đều đƣợc nâng cấp để có thể chế biến đƣợc dầu nặng và dầu trung bình, các
nhà máy mới xây dựng hầu nhƣ đƣợc thiết kế ngay từ đầu để chế biến dầu
nặng và dầu trung bình trừ những trƣờng hợp cá biệt. Sơ đồ công nghệ điển
hình chế biến dầu nặng nhƣ đƣợc giới thiệu trong hình H-3A, H-3B trong giáo
trình. Sự khác biệt giữa sơ đồ chế biến dầu nhẹ và dầu nặng nằm ở quá trình
chế biến phân đoạn nặng. Tuy nhiên, tuỳ theo tính chất cụ thể dầu thô và yêu
cầu về chủng loại sản phẩm, hiệu quả kinh tế mà sơ đồ chế phân đoạn nặng
cũng có sự khác nhau. Cụ thể với dầu thô tƣơng đối nặng có tính chất thích
hợp để sản xuất coke dầu có sơ đồ công nghệ nhƣ hình H-3B, ngƣợc lại với
loại dầu nặng vừa có thành phần cặn thích hợp để sản xuất nhựa đƣờng thì áp
dụng sơ đồ công nghệ nhƣ hình H-3A trong giáo trình. Tuy nhiên, cần lƣu ý các
sơ đồ công nghệ giới thiệu trong giáo trình chỉ là các sơ đồ rất cơ bản và điển
hình, trong thực tế, căn cứ vào tính chất cụ thể của dầu và chủng loại sản phẩm
yêu cầu mà sơ đồ công nghệ có những sự điều chỉnh phù hợp. Để mở rộng
kiến thức cho học viên, giáo viên có thể giới thiệu thêm các sơ đồ công nghệ
khác nhƣ sơ đồ có sản xuất dầu nhờn,
c. Sơ đồ chế biến dầu trung gian
Ngoài các sơ đồ chế biến dầu nặng và dầu nhẹ điển hình, trong thực tế
một sơ đồ công nghệ cũng hay đƣợc sử dụng trong những năm gần đây để chế
biến dầu trung bình. Đối với dầu trung bình, cặn chƣng cất khí quyển có thể
đƣợc xử lý trực tiếp bằng hydro để đảm bảo chất lƣợng nguyên liệu cho quá
trình cracking. Quá trình xử lý này còn cho phép nâng cao hiệu suất thu hồi các
phân đoạn sản phẩm có giá kinh tế cao, không cần/hoặc giảm đƣợc công suất
các phân xƣởng làm sạch sản phẩm ở phía sau. Việc bổ sung thêm phân
xƣởng xử lý cặn chƣng cất làm đơn giản đƣợc quá trình chế biến cặn chƣng
cất, tuy nhiên, đầu tƣ cho phân xƣởng này tƣơng đối lớn, vì vậy, cần tính toán
cân nhắc giữa các phƣơng án trong quá trình đầu tƣ. Trong thực tế, đa số các
trƣờng hợp việc đầu tƣ phân xƣởng này đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Sơ

14
đồ công nghệ điển hình chế biến dầu trung bình nhƣ trình bày trong hình H-4
của giáo trình. Cần lƣu ý, việc phân định sơ đồ này cho chế biến dầu trung bình
cũng chỉ mang tính chất tƣơng đối, theo tính chất cụ thể dầu mà có thể áp dụng
cho các loại dầu khác nhau ở mức độ nhất định. Quá trình xử lý cặn, về lý
thuyết nằm trong quá trình công nghệ làm sạch bằng hydro (đƣợc đề cập trong
một số mô-đun/môn học của chƣơng trình đào tạo), tuy nhiên, quá trình xử lý
cặn có những đặc thù riêng. Quá trình và thiết bị phân xƣởng này chƣa đƣợc
giới thiệu cụ thể, vì vậy, giáo viên có thể đi sâu giới thiệu đôi chút về quá trình,
thiết bị của phân xƣởng này.
1.1.2.3. Các thành phần chính của nhà máy
Ngoài các phân xƣởng công nghệ đƣợc xem là trái tim của nhà máy, trực
tiếp gia tăng giá trị của sản phẩm, trong nhà máy lọc dầu còn có có thành phần
khác hộ trợ cho sự hoạt động của các phân xƣởng công nghệ. Các thành phần
này của nhà máy có một mối quan hệ gắn kết với các phân xƣởng công nghệ
và có những vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hoạt động đồng bộ, an toàn
của nhà máy. Giáo viên cần phải phân tích cho học viên thấy rõ mỗi boọ phận
của nhà máy có những vai trò riêng, có mối quan hệ hữu cơ, khô xem
nhẹ bất cứ bộ phận nào của nhà máy để tránh tƣ tƣởng chỉ tập trung nghiên
cứu học tập về các phân xƣởng công nghệ mà xem nhẹ các thành phần khác
của nhà máy. Ngoài các phân xƣởng công nghệ, trong nhà máy lọc dầu điển
hình còn bao gồm các thành phần khác nhƣ: Phân xƣởng năng lƣợng, phụ trợ,
hệ thống công trình ngoại vi và các công trình chung.
a. Các công trình năng lƣợng, phụ trợ
Các công trình năng lƣợng, phụ trợ có chức năng cung cấp năng lƣợng,
phụ trợ và các tiện ích nhƣ điện, hơi, nƣớc, khí nén, cho toàn bộ nhà máy.
Trong khuôn khổ của bài giảng, giáo viên cần giới thiệu đầy đủ các hạng mục
công trình năng lƣợng, phụ trợ trong nhà máy lọc dầu nhƣ hệ thống phát điện,
sản xuất hơi nƣớc, hệ thống khí nén, hệ thống nhiên liệu, hệ thống nƣớc, và
chức năng của các hệ thống này. Điểm lƣu ý là phải chỉ cho học viên thấy đƣợc
mối liên quan chặt chẽ giữa các hệ thống năng lƣợng, phụ trợ với các các phân
xƣởng công nghệ và các phần khác của nhà máy. Hiểu biết đƣợc mối quan hệ
này rất quan trọng đối với học viên trong quá trình điều khiển nhà máy cũng
nhƣ trong công tác triển khai dự án. Trong giáo trình chỉ liệt kê đầu các công
trình năng lƣợng phụ trợ, tuy nhiên, giáo viên cần mở rộng nội dung các phần
này. Nội dung chi tiết của các hạng mục công trình này đƣợc giới thiệu trong
phần khác của chƣơng trình.

Xem chi tiết: Sơ đồ công nghệ và hoạt động của nhà máy lọc điển hình